OGNIWO. Tygodnik naukowy, społeczny, literacki i polityczny, czasopismo wyd. w Warszawie od grudnia 1902 do końca 1905. Założycielami i faktycznymi redaktorami byli L. Krzywicki, S. Posner i S. Stempowski, dawni współpracownicy* „Prawdy”, wydawcą fabrykant L. Niemyski, nominalnym red. do kwietnia 1903 G. Korbut, potem pismo podpisywał Niemyski. O. było pismem postępowym, zbliżonym do PPS, skupiającym, [...]
PIEŚŃ NOWINIARSKA, nowina, „pieśń nowa”, wierszowana relacja o bieżących wydarzeniach, przekazywana ustnie (śpiewana) lub w postaci druk. ulotki, zazwyczaj anonimowej, często z wzorem melodii. Znana w całej Europie, w Polsce drukiem rozpowszechniana od XVI w. Przed powstaniem prasy podstawowa forma masowej informacji: o przebiegu wojen (Pieśń o kozackiej wojnie 1648), o życiu dworu król., o [...]
PIETRZAK WŁODZIMIERZ, pseud. Andrzej Ados, Juliusz Wolden, Balk, ur. 7 VII 1913 w Warszawie, zm. 22 VIII 1944 tamże, krytyk lit., poeta i prozaik. Jako uczeń gimn. w Kaliszu redagował 1928-31 szkolne pismo „Świt”, 1931-36 student prawa UW, uczestniczył w wieczorach poet. Koła Polonistów. Czł. Klubu Artyst. „S”, wraz z R. Matuszewskim i J. Kottem [...]
NOWE WIDNOKRĘGI, czasopismo wyd. od pocz. 1941 do pocz. 1946 na terenie ZSRR: najpierw we Lwowie (druk. w Moskwie), po przerwie spowodowanej wybuchem wojny niem.radz. wznowione w maju 1942 w Kujbyszewie. w kwietniu 1943 przeniesione do Moskwy; początkowo miesięcznik spot.lit. (organ Zw. Pisarzy Radz.), po wznów, dwutygodnik politspoL, uwzględniający także tematykę lit,red. przez W. Wasilewską [...]
NOWAKOWSKI MAREK, ur.20 I 1935w Warszawie, prozaik. Do1953mieszkał we Wiochach pod Warszawą, nast studiował prawo na UW. Debiutował 1957 opowiadaniem Kwadratowy w „Nowej Kulturze”, w zbiorach Ten stary złodziej (1958) i Benek Kwiaciarz (1961) wprowadził do literatury obserwacje z żyda środowisk przestępczy di i pasożytniczych bytujących na peryferiach Warszawy. Przedmiot opisu, a pewnej fascynacji, stanowiła [...]
NOWAK TADEUSZ, ur. 11 XI 1930 w Sikorzycach pod Dąbrową Tarnowską, poeta, prozaik. Pochodzi z rodziny chłopskiej. Studiował filologię poi. na UJ (194954). Pierwsze poezje ogłosił w „Widach” (1948) i „Po prostu”. Czł. zespołu red. „Tygodnika Kult”, kolegium red. serii Biblioteka Poetów XX Wieku. Mieszkał w Krakowie, od 1977 w Warszawie. Laureat nagród: im. W. [...]
NOWACZYŃSKI ADOLF, przybrany przydomek Neuwert, ur. 911876w Podgórzu (dziś dzielnica Krakowa), zm. 3 VII1944 w Warszawie, dramatopisarz, satyryk, publicysta. Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Studiował prawo na UJ i tu wszedł w środowisko młodzieży artyst, a nast. związał się przejściowo z cyganerią lit. z kręgu S. Przybyszewskiego. W 1903 należał do red. pisma satyr. —* „Liberum [...]
NORWID LUDWIK, ur. 21 XI1818 w Strachôwo pod Radzyminem, zm. 23 XA 1881 w Warszawie, brat Cypriana, poeta. Absolwent Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego, gospodarował od 1841 w Strachówce, zdobywajy «mnKTialronipm poważną kulturą umysłową i biorąc udział w życiu lit w kręgu* Cyganerii warsz. (czL —* Cechu Głupców); zamieścił w ctasopismach (gŁ w „Bibliotece Warsz.” i „Przeglądzie [...]
NOC LISTOPADOWA. Sceny dramatyczne, dramat S. Wyspiańskiego w 10 scenach, wyd. w Krakowie 1904, wyst. tamże 1908 (28 XIw wigilię rocznicy wybuchu powstania listopadowego) w reż. L. Solskiego. N.l. jest ostatnim (po —* Warszawiance i Lelewelu) dramatem na temat powstania 183031. Geneza utworu sięga bytności Wyspiańskiego w Warszawie 1898. Najwcześniej (pocz. 1900) powstała scena pożegnania [...]
NIESPODZIANKA. Prawdziwe zdarzenie w 4 aktach, dramat KH. Rostworowskiego, dedykowany F.K. Pusłowskiemu, poprzedzony wierszem Do publiczności, wyd. i wyst. w Krakowie 1929; nagr. na konkursie Teatru im. J. Słowackiego 1928; nagr. państw. 1932. Ekspozycja (akt 1) ukazuje chłopską rodzinę Szywałów w sytuacji bez wyjśda. Pomoc od syna z Ameryki przestała przychodzić, Ojciec pijaństwem i niedołęstwem [...]